De oprichting van een dorpshuis ontstaat steeds vanuit een bepaalde vraag of behoefte die leeft bij de inwoners van een dorp, dan wel vanuit een bepaalde opportuniteit. Hoe die specifieke vraag of opportuniteit aan de oppervlakte komt kan verschillen van dorp tot dorp: in het ene dorp via een vragenlijst (vb. DORP inZICHT), in het andere via een reeds bestaande bewonersgroep of een lokale vereniging, of een lokaal bestuur dat een bestemming zoekt voor een leegstaand gebouw of bij de herinrichting van het dorp een integrale aanpak voorstaat,...
Een dorpshuis kan een rol spelen in het verbeteren van de communicatie tussen dorpsbewoners en lokaal bestuur, het versterken van de sociale samenhang, het centraliseren en verspreiden van informatie over thema's die bewoners aanbelangen (via zitdagen, gratis toegang tot internet, folders,...), een dorpshuis kan ook het bestaande verenigingsleven ondersteunen en nieuwe impulsen aan het dorpsleven geven.
